यो BMI क्यालकुलेटरले पश्चिमी चार्टको सट्टा भारतीय र दक्षिण एसियालीका लागि सिफारिस गरिएको सीमा प्रयोग गर्छ, र भुँडीको बोसो बुझ्न बढी उपयोगी कम्मर र उचाइको अनुपात पनि देखाउँछ। नेपाली र भारतीयको शरीर बनोट मिल्दोजुल्दो भएकाले यही एसियाली मापदण्ड उपयुक्त हुन्छ। उचाइ र तौल सेमी र केजीमा, वा फिट र इन्चमा लेख्नुहोस्।
टूल खुल्दै छ…
निःशुल्क, कुनै बाध्यता छैन
Dr. Komal Maurya बाट आफ्नै योजना पाउनुहोस्
आफ्नो नम्बर छोड्नुहोस्, हामी क्लिनिक खुला हुने समयमा (हरेक दिन बिहान 9 देखि बेलुका 8, भारतीय समय) फोन वा WhatsApp गरेर तपाईंको नतिजा र सही अर्को कदम बुझाउनेछौं। तपाईंका जवाफ सन्देशमा आफैं जोडिन्छन्।
छोटो जवाफ
भारतीय र दक्षिण एसियाली वयस्कका लागि स्वस्थ BMI 18.5 देखि 22.9 हो। 23 देखि 24.9 बढी तौल र 25 वा माथि मोटोपन हो। पुरुषमा 90 सेमी वा बढी, महिलामा 80 सेमी वा बढी कम्मरले BMI सामान्य देखिए पनि पेटको मोटोपन जनाउँछ।
- एसियाली / भारतीय BMI श्रेणी, साथै WHO को अन्तर्राष्ट्रिय श्रेणी
- तपाईंको उचाइअनुसार स्वस्थ तौलको दायरा
- कम्मर र उचाइको अनुपात: 0.5 भन्दा कम राख्ने लक्ष्य
एसियालीका लागि BMI श्रेणी
| BMI | एसियाली / भारतीय श्रेणी | WHO अन्तर्राष्ट्रिय श्रेणी |
|---|---|---|
| 18.5 भन्दा कम | कम तौल | कम तौल |
| 18.5 देखि 22.9 | स्वस्थ | सामान्य |
| 23 देखि 24.9 | बढी तौल | सामान्य |
| 25 देखि 29.9 | मोटोपन | बढी तौल |
| 30 वा बढी | मोटोपन | मोटोपन |
एसियालीका लागि कम सीमा 2004 को WHO विशेषज्ञ परामर्श र 2009 को भारतीय मोटोपनसम्बन्धी सहमति निर्देशिकाबाट आएको हो, जसले दक्षिण एसियालीमा कम तौलमै मधुमेह र मुटुको जोखिम देखिने पाएको थियो।
कम्मरको नाप किन बढी महत्त्वपूर्ण छ
धेरै दक्षिण एसियालीमा “पातलो तर बोसोयुक्त” ढाँचा हुन्छ: तौल सामान्य, तर पेट र कलेजो वरिपरि बढी बोसो। त्यसैले BMI 23 भएको व्यक्तिलाई पनि मधुमेह वा फ्याटी लिभर हुन सक्छ। नाइटोको उचाइमा कम्मर नाप्नुहोस्। यो उचाइको आधाभन्दा बढी, वा पुरुषमा 90 र महिलामा 80 सेमीभन्दा माथि छ भने BMI सामान्य भए पनि कदम चाल्नु उचित हुन्छ।
आयुर्वेदले बढी तौललाई कसरी हेर्छ
आयुर्वेदले तौल बढ्नुलाई मन्द पाचन (मन्द अग्नि) र बढेको कफ तथा मेद (बोसो धातु) सँग जोड्छ। उपचारको लक्ष्य क्यालोरी घटाउनु मात्र होइन, पाचन सुधार्ने र जम्मा भएको कुरा घटाउने हो। हाम्रो क्लिनिकमा 12 सत्रको तौल कार्यक्रममा उद्वर्तन (सुख्खा जडीबुटी धुलोले मालिस), स्वेदन, शोधन बस्ती, व्यक्तिगत आहार योजना र तीन महिना योग पर्छन्। महिला र पुरुष कार्यक्रम हेर्नुहोस्, वा अग्नि परीक्षण बाट आफ्नो पाचन जाँच्नुहोस्।
धेरै सोधिने प्रश्न
दक्षिण एसियालीका लागि स्वस्थ BMI कति हो?
18.5 देखि 22.9 स्वस्थ, 23 देखि 24.9 बढी तौल र 25 वा माथि मोटोपन मानिन्छ। यी सीमा WHO को अन्तर्राष्ट्रिय चार्टभन्दा कम छन्, किनकि दक्षिण एसियालीमा शरीरको बोसो बढी हुने र कम BMI मै मधुमेह हुने प्रवृत्ति हुन्छ।
क्यालकुलेटरले कम्मर किन सोध्छ?
कम्मरको नापले भुँडीको बोसो देखाउँछ, जुन BMI भन्दा बढी मधुमेह, फ्याटी लिभर र मुटु रोगसँग जोडिएको छ। पुरुषमा 90 सेमी वा बढी र महिलामा 80 सेमी वा बढी कम्मरले पेटको मोटोपन जनाउँछ।
कम्मर र उचाइको राम्रो अनुपात कति हो?
धेरैजसो वयस्कका लागि 0.5 भन्दा कम स्वस्थ हो, अर्थात् कम्मर उचाइको आधाभन्दा कम हुनुपर्छ। 0.5 देखि 0.6 बीच जोखिम बढेको, र 0.6 भन्दा माथि उच्च जोखिम हो।
कम्मर सही तरिकाले कसरी नाप्ने?
आराममा उभिनुहोस्, बिस्तारै सास छोड्नुहोस् र नाइटोको उचाइमा खुला पेट वरिपरि फित्ता सिधा राखेर, कसिलो तर नथिच्ने गरी नाप्नुहोस्।
के आयुर्वेदले तौल घटाउन मद्दत गर्छ?
आयुर्वेदिक कार्यक्रममा डाक्टरको निगरानीमा आहार, उद्वर्तन, बस्ती, योग र दिनचर्याको परिवर्तन मिलाइन्छ। जीवनशैलीमा निरन्तर परिवर्तनसँग यसले राम्रो काम गर्छ। थाइराइड, PCOS वा औषधिका कारण तौल बढेको छ कि भनेर पहिले जाँच गराउनुपर्छ।
के BMI सबैका लागि सही हुन्छ?
हुँदैन। BMI ले मांसपेशी र बोसो छुट्याउन सक्दैन, र गर्भावस्था, बालबालिका वा धेरै मांसपेशी भएका व्यक्तिमा प्रयोग गरिँदैन। कम्मरको नाप र डाक्टरको सल्लाहसँगै प्रयोग गर्नुहोस्।
थप निःशुल्क टूलहरू
Dr. Komal Maurya द्वारा चिकित्सकीय समीक्षा, BAMS, PG Garbh Sanskar (National Institute of Ayurveda, Jaipur), Reg. No. 73996 · अद्यावधिक: नोभेम्बर 2026
यी टूलहरूले वयस्कका लागि सामान्य जानकारी मात्र दिन्छन्, रोगको निदान गर्दैनन्। योग्य डाक्टरसँगको परामर्शको ठाउँ यिनले लिँदैनन्। आपतकालमा 112 मा फोन गर्नुहोस्।